ගාලු ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණය යනු ශ්‍රී ලංකාවේ තවත් එක් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගණයක් පමණක් නොවේ. ගාලු කොටුවේ ඓතිහාසික පවුරුත්, ඉන්දියානු සාගරයේ නිල්වන් රළ පෙළත් අතර පිහිටි මේ ක්‍රීඩාංගණය ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ අමරණීය මතක රැසක් සඟවාගෙන සිටින ස්ථානයකි. ලෝකයේ වෙනත් බොහෝ ක්‍රීඩාංගණවලට වඩා ගාලු පිටිය සුවිශේෂී වන්නේ එහි ස්වභාවික සුන්දරත්වය නිසා පමණක් නොව, ලෝක ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ දැවැන්ත චරිත කිහිපයක් තමන්ගේ ඉතිහාසගත මංසලකුණු සටහන් කළ ස්ථානයක් වීම නිසාය. දැන් එම දිගු ඉතිහාසය තවත් සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයකට පැමිණ තිබේ. අගෝස්තු 15 වැනිදා ඉන්දියාවට එරෙහිව ආරම්භ වන තරගය ගාලු පිටියේ පැවැත්වෙන 50 වැනි ටෙස්ට් තරගය බවට පත්වෙයි.

ගාලු පිටියේ ටෙස්ට් ගමන ආරම්භ වූයේ 1998 ජූනි 3 වැනිදා ශ්‍රී ලංකාව සහ නවසීලන්තය අතර තරගයෙනි. එම තරගය ශ්‍රී ලංකාවට ඉනිමකින් සහ ලකුණු 16ක ජයක් ලබා දෙමින් අවසන් වූ අතර, එදා ආරම්භ වූ ගමන අද වන විට ලෝකයේ ප්‍රකට ටෙස්ට් ක්‍රීඩාංගණයක් දක්වා පැමිණ තිබේ. එදා පළමු තරගයට සහභාගි වූ ක්‍රීඩකයන්ට කිසිදා සිතාගත නොහැකි වූ ආකාරයට ගාලු පිටිය පසුකාලීනව ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ දැවැන්ත චරිත රැසකගේ මතකයන් සමඟ බැඳී ගියේය.

17 වැනි සියවසේ ඉදිකරන ලද අතිවිශිෂ්ට ලන්දේසි බලකොටුව සහ එහි ප්‍රසිද්ධ ඔරලෝසු කණුව ගාල්ල ක්‍රීඩාංගණය ලෝක ක්‍රිකට් සිතියමේ සුවිශේෂී ස්ථානයක් බවට පත් කිරීමට විශාල දායකත්වයක් ලබා දී තිබේ. අද වන විට නැගී එන ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයකුගේ සිහින ලැයිස්තුවට ලෝඩ්ස් සහ එම්.සී.ජී. වැනි ක්‍රීඩාංගණ පමණක් නොව, එක් පසෙකින් ඉන්දියන් සාගරයත්, අනෙක් පසින් සියවස් ගණනක ඉතිහාසයක් සහිත බලකොටුවත් පිහිටි ගාල්ල ජාත්‍යන්තර ක්‍රීඩාංගණය ද අනිවාර්යයෙන්ම ඇතුළත් වේ.

ඒ මතකයන් අතරින් වඩාත්ම අමරණීය මතකයක් වන්නේ මුත්තයියා මුරලිදරන්ගේ ටෙස්ට් කඩුලු 800 සම්පූර්ණ කිරීමයි. 2010 ජූලි මාසයේදී ඉන්දියාවට එරෙහිව පැවැති තරගයේදී මුරලි තම අවසන් ටෙස්ට් තරගයට ක්‍රීඩා කරමින් සිටියේය. ඔහුගේ ටෙස්ට් කඩුලු සංඛ්‍යාව 799ක්ව තිබියදී ඉන්දියාවේ ප්‍රග්යාන් ඕජා දවාගනිමින් තම 800 වැනි ටෙස්ට් කඩුල්ල ලබාගත් මොහොත ගාලු පිටිය ලෝක ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ සදාකාලික ස්ථානයකට ගෙන ගියේය. ටෙස්ට් ඉතිහාසයේ කඩුලු 800ක් ලබාගත් පළමු සහ තවමත් එකම පන්දු යවන්නා ලෙස මුරලි එම සුවිශේෂී වාර්තාව සටහන් කළේ තම උපන් බිමේදී, තම අවසන් ටෙස්ට් තරගයේදී වීමද එහි විශේෂත්වය තවත් ඉහළ නැංවීය.

එදා ගාලු පිටියේ දහස් ගණනක් වූ ප්‍රේක්ෂකයන් ඉදිරියේ මුරලිගේ 800 වැනි කඩුල්ල ලැබුණු මොහොත ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ වඩාත් සංවේදී අවස්ථාවක් බවට පත්විය. ලෝකයේ විශිෂ්ටතම ටෙස්ට් පන්දු යවන්නෙකුගේ ජාත්‍යන්තර ගමන අවසන් වූයේ ඔහුගේ නමට ලෝක වාර්තාවක් එක්කරමිනි. අද ගාලු පිටියේ පන්දු යවන්නන්ගේ වාර්තා ගැන කතා කරන සෑම අවස්ථාවකම මුරලිගේ 800 වැනි කඩුල්ලද එම පිටියේ ඉතිහාසයට අමතක කළ නොහැකි කොටසක් ලෙස ඉතිරි වී තිබේ.

මුරලිගේ එම ඓතිහාසික මොහොතට වසර ගණනාවකට පෙර තවත් ලෝක මට්ටමේ පන්දු යවන්නෙකු ගාලු පිටිය තමන්ගේ නම සමඟ සම්බන්ධ කර තිබුණි. ඒ ඕස්ට්‍රේලියානු දඟ පන්දු යවන විශිෂ්ටයා ෂේන් වෝන්ය. 2001 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව ගාලු පිටියේදී පැවැති ටෙස්ට් තරගයේදී වෝන් තම ටෙස්ට් කඩුලු 500 සීමාව පසු කළේය. ඒ අනුව ගාලු පිටිය ඔහුගේ ක්‍රිකට් ජීවිතයේ තවත් සුවිශේෂී මංසලකුණකටද සාක්ෂිකරුවෙකු විය. එම කඩඉම සම්පූර්ණ කළ දෙවැනි පන්දු යවන්නා ලෙස වෝන් ඉතිහාසයට එක් වූ අතර, ඊට පෙර එම සීමාව පසුකර තිබුණේ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් වේග පන්දු යවන්නකු වන කර්ට්නි වෝල්ෂ්ය. පසුව මුරලිදරන් වෝන් පසුකරමින් ලෝකයේ වැඩිම ටෙස්ට් කඩුලු ලබාගත් පන්දු යවන්නා බවට පත්විය. මේ නිසා වෝන්ගේ 500 වැනි කඩුල්ලත් මුරලිගේ 800 වැනි කඩුල්ලත් යන සන්ධිස්ථාන දෙකම ගාලු පිටියේ ටෙස්ට් ඉතිහාසයට එක්වීම අතිශය සුවිශේෂී කරුණකි.

ගාලු පිටිය එවැනි ලෝක වාර්තා සඳහා පමණක් නොව, දැවැන්ත පිතිකරණ දස්කම් සඳහාද ප්‍රසිද්ධය. ලොව සුපිරි පිතිකරුවන් රැසක් මෙම තණතීරුවේදී තම නම ඉතිහාසයට එක්කර තිබේ. ගාලු පිටියේ ටෙස්ට් තරගයක ඉහළම තනි ලකුණු සංඛ්‍යාව ලෙස ක්‍රිස් ගේල් 2010දී ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහිව රැස් කළ ලකුණු 333 සටහන් වී තිබේ. ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් මහේල ජයවර්ධන රැස් කළ ලකුණු 237, කුමාර් සංගක්කාරගේ ලකුණු 221 සහ දිනේෂ් චන්දිමාල්ගේ නොදැවී ලකුණු 206ද ගාලු පිටියේ විශිෂ්ට පිතිකරණ මතකයන් අතර ඉහළින්ම සිටී.

ගාලු පිටියේ වැඩිම ටෙස්ට් ලකුණු රැස් කළ පිතිකරුවා වන්නේ මහේල ජයවර්ධනය. ඔහු මෙහිදී ලකුණු 2,000 සීමාව පසුකරමින් ලකුණු 2,382ක් රැස් කර තිබීමෙන් ගාලු පිටිය සහ ඔහු අතර තිබූ සම්බන්ධතාවය කොතරම් ප්‍රබලද යන්න පැහැදිලි වේ. කුමාර් සංගක්කාරද මෙම පිටියේදී දැවැන්ත ඉනිම් රැසක් ක්‍රීඩා කළ අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ටෙස්ට් පිතිකරණයේ ස්වර්ණමය යුගය ගාලු පිටියේ තණතීරුවේ ලියැවී තිබෙන බව කිවහොත් එය අතිශයෝක්තියක් නොවේ.

කණ්ඩායම් ලකුණු සම්බන්ධයෙන්ද ගාලු පිටිය දැවැන්ත වාර්තා කිහිපයකට හිමිකම් කියයි. 2023දී අයර්ලන්තයට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකාව කඩුලු තුනකට ලකුණු 704ක් රැස් කිරීම මෙහි ඉහළම කණ්ඩායම් ලකුණු සංඛ්‍යාවයි. එම ඉනිමේදී කුසල් මෙන්ඩිස් ලකුණු 245ක් රැස් කළ අතර ශ්‍රී ලංකාව ඉනිමකින් සහ ලකුණු 10කින් තරගය ජය ගත්තේය. අනෙක් අන්තයෙන් 2018දී දකුණු අප්‍රිකාව ලකුණු 73කට දැවී යාම ගාලු පිටියේ ටෙස්ට් තරගයක අඩුම කණ්ඩායම් ලකුණු සංඛ්‍යාව ලෙස සටහන් වේ.

ඉන්දියාවද ගාලු පිටියේ ඉතිහාසයේ වැදගත් කොටසකි. දෙරට අතර මෙහි පැවැති තරගවලදී දෙපිලම විශිෂ්ට ජයග්‍රහණ ලබා තිබේ. 2008දී විරේන්ද්‍ර සෙවාග්ගේ නොදැවී ලකුණු 201ක ඉනිමත් හර්බජන් සිංගේ පන්දු යැවීමත් මත ඉන්දියාව ලකුණු 170ක ජයක් ලබාගත් අතර, 2010දී ශ්‍රී ලංකාව කඩුලු 10කින් ඉන්දියාව පරාජය කළේය. 2015 දීද ශ්‍රී ලංකාව ලකුණු 63ක ජයක් ලබාගත් අතර, 2017දී ඉන්දියාව ලකුණු 304ක දැවැන්ත ජයක් වාර්තා කළේය. එම නිසා ගාලු පිටියේ 50 වැනි ටෙස්ට් තරගය සඳහා ඉන්දියාව ප්‍රතිවාදියා වීමද මෙම දිගු ඉතිහාසයට අපූරු සම්බන්ධතාවක් එක් කරයි.

ගාලු පිටියේ ඉතිහාසය ජයග්‍රහණ සහ වාර්තාවලින් පමණක් නිර්මාණය වූවක් නොවේ. 2004 දෙසැම්බර් 26 වැනිදා ඇති වූ සුනාමි ව්‍යසනයෙන් මෙම ක්‍රීඩාංගණයද දැඩි ලෙස විනාශ විය. එහෙත් නැවත ප්‍රතිසංස්කරණය කර ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් සඳහා විවෘත කළ ගාලු පිටිය, විනාශයකින් පසු නැවත නැගී සිටීමේ සංකේතයක් බවටද පත්විය. එහිදී නැවත ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කිරීම ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේ මෙන්ම ගාල්ල නගරයේද නැවත නැගී සිටීමක් සනිටුහන් කළේය.

මේ වන විට ගාලු පිටියේ ටෙස්ට් තරග 49ක් පැවැත්වී තිබෙන අතර, ශ්‍රී ලංකාව ඉන් තරග 27ක් ජයගෙන තිබේ. තරග 15ක් පරාජයට පත්ව ඇති අතර තවත් තරග හතක් ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් වී තිබේ. පළමු ඉනිමේදී සාමාන්‍ය ලකුණු සංඛ්‍යාව 375ක් පමණ වන නමුත් තරගය ඉදිරියට යාමත් සමඟ එය ක්‍රමයෙන් පහළ යයි. ඒ නිසා ගාලු පිටියේ ටෙස්ට් තරගයක පළමු ඉනිම විශාල ලකුණු සංඛ්‍යාවකට ගොඩනැගීම සහ පසුව දඟ පන්දු යවන්නන්ට තණතීරුව භාවිත කිරීම ශ්‍රී ලංකාව වැනි කණ්ඩායම්වල සාර්ථකත්වයේ ප්‍රධාන රහසක් වී තිබේ.

ශ්‍රී ලංකාව ඉන්දියාවට එරෙහිව අවසන් වරට ටෙස්ට් ජයග්‍රහණයක් වාර්තා කළේ ද ගාල්ලේදීය. ඒ 2015 වසරේදීය. එහිදී ශ්‍රී ලංකාව අතිවිශිෂ්ට ලෙස තරගයේ තත්ත්වය වෙනස් කරමින් ජයග්‍රහණය අත්කර ගත්තේය. එම තරගයෙන් පසු සංගක්කාර ටෙස්ට් ක්‍රිකට් පිටියෙන් සමුගත් අතර, ඉන්දියාවට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකාවේ ටෙස්ට් ප්‍රතිඵල එතැන් සිට එතරම් සුබදායක වී නොමැත.

එබැවින් අගෝස්තු 15 වැනිදා ශ්‍රී ලංකාව සහ ඉන්දියාව අතර ටෙස්ට් තරගය ආරම්භ වන විට එය තවත් එක් ටෙස්ට් තරගයක් ලෙස පමණක් දැකිය නොහැක. එය 1998දී නවසීලන්තයට එරෙහිව ආරම්භ වූ ගාලු ටෙස්ට් ගමනේ 50 වැනි පරිච්ඡේදයයි. මුරලිගේ පන්දු 800ක් දවාගත් ගමනේ අවසාන කඩඉම දුටු මේ තණතීරුව, වෝන්ගේ 500 වැනි කඩුල්ලේ සාක්ෂිකරුවෙකු වූ මේ පිටිය, ගේල්ගේ ත්‍රිත්ව ශතකයත්, මහේලගේ දැවැන්ත ඉනිම්ත්, සංගක්කාරගේ පිතිකරණ කලාවත්, ශ්‍රී ලංකාවේ අමතක නොවන ජයග්‍රහණත් දැක බලාගත් මේ ක්‍රීඩාංගණය දැන් තමන්ගේම ටෙස්ට් අර්ධ ශතකය සැමරීමට සූදානම්ය.

ගාලු කොටුවේ පවුරු අතරින් හමා එන සුළඟත්, සාගර රළේ හඬත් අතර තවත් ටෙස්ට් තරගයක් ආරම්භ වනු ඇත. එහෙත් මෙවර එම රළ අතර ඇසෙන්නේ තවත් විශේෂ හඬකි. ඒ ගාලු පිටියේ ටෙස්ට් 50ක ඉතිහාසයේ හඬයි. වසර 28කට ආසන්න කාලයක් පුරා ලෝක ක්‍රිකට් තරු රැසක් තම අත්සන තැබූ මෙම පිටිය, දැන් ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ඉතිහාසයේ තවත් අමරණීය පිටුවක් ලිවීමට සූදානම්ව සිටී.